Cúm mùa ở người lớn: dấu hiệu, nhóm nguy cơ và cách phòng

Mỗi khi thời tiết chuyển lạnh, số người bị sốt, ho, đau nhức mình mẩy lại tăng lên. Nhiều người gọi chung là “cảm cúm” và nghĩ rằng chỉ cần nghỉ vài ngày là khỏi. Thực tế, cúm mùa có thể diễn biến nặng ở một số nhóm người, thậm chí gây viêm phổi, suy hô hấp. Bài viết dưới đây giúp Anh Chị nhận biết sớm cúm mùa, biết ai cần đặc biệt cẩn trọng và cách phòng bệnh cho cả gia đình.

Cúm mùa là gì và lây lan thế nào?

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm trên thế giới có khoảng 1 tỷ ca cúm mùa, trong đó 3–5 triệu ca bệnh nặng và khoảng 290.000–650.000 ca tử vong do bệnh hô hấp liên quan đến cúm.

Virus cúm lây rất dễ qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi, và qua bàn tay bị nhiễm virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng. WHO cho biết bệnh lây nhanh ở những nơi đông người như trường học, viện dưỡng lão. Thời gian ủ bệnh khoảng 2 ngày (dao động 1–4 ngày), nghĩa là một người có thể đã lây cho người khác khi mới bắt đầu thấy mệt.

Dấu hiệu nhận biết cúm mùa

Khác với cảm lạnh thông thường thường khởi phát từ từ với sổ mũi, hắt hơi, cúm mùa hay đến đột ngột. Theo WHO và khuyến cáo của Bộ Y tế, các triệu chứng thường gặp gồm:

  • Sốt, có thể sốt cao, xuất hiện nhanh.
  • Đau đầu, đau nhức cơ và khớp toàn thân.
  • Mệt mỏi rõ rệt, uể oải.
  • Ho (thường là ho khan), đau họng, sổ mũi.

Theo Bộ Y tế, phần lớn người bệnh có triệu chứng nhẹ và hồi phục sau khoảng 2–7 ngày. Tuy nhiên WHO lưu ý cơn ho có thể kéo dài từ 2 tuần trở lên, nên đừng quá lo lắng nếu sau khi hết sốt vẫn còn ho một thời gian – miễn là tình trạng chung cải thiện dần.

Ai dễ bị cúm diễn biến nặng?

Theo WHO, ai cũng có thể mắc cúm, nhưng một số nhóm có nguy cơ biến chứng cao hơn:

  • Người cao tuổi.
  • Người có bệnh mạn tính như bệnh tim, phổi, thận mạn, rối loạn chuyển hóa (đái tháo đường…).
  • Phụ nữ mang thai.
  • Trẻ em dưới 5 tuổi.
  • Người suy giảm miễn dịch.
  • Nhân viên y tế, người chăm sóc bệnh nhân do thường xuyên tiếp xúc.

Bộ Y tế cũng nêu những người thiếu máu, suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh nền có thể bị bệnh nặng hơn, kèm viêm phổi hoặc suy hô hấp. Với gia đình có người lớn tuổi hoặc người bệnh mạn tính, việc phòng cúm cho cả nhà càng quan trọng.

Phòng bệnh cúm mùa: những việc nên làm

1. Tiêm vắc-xin cúm hằng năm. Theo WHO, tiêm vắc-xin là cách phòng cúm hiệu quả nhất. Bộ Y tế cũng khuyến cáo tiêm vắc-xin cúm mùa định kỳ hằng năm. WHO khuyến nghị tiêm nhắc hằng năm đặc biệt cho phụ nữ mang thai, trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, người trên 65 tuổi, người có bệnh mạn tính và nhân viên y tế. Lý do cần tiêm mỗi năm là virus cúm liên tục thay đổi, thành phần vắc-xin cũng được cập nhật theo.

2. Giữ vệ sinh cá nhân. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và lau khô; che miệng, mũi khi ho, hắt hơi; bỏ khăn giấy đã dùng vào thùng rác; tránh đưa tay lên mắt, mũi, miệng.

3. Hạn chế tiếp xúc gần với người đang bị cúm. Theo Bộ Y tế, người có bệnh mạn tính, trẻ em, người cao tuổi và phụ nữ có thai nên tránh tiếp xúc với người bệnh hoặc nghi mắc cúm. Khi đến cơ sở y tế, nên đeo khẩu trang.

4. Giữ nhà cửa, nơi làm việc thông thoáng.

5. Nâng cao sức đề kháng: giữ ấm cơ thể khi trời lạnh, ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc và rèn luyện thể lực đều đặn – đây cũng là khuyến cáo của Bộ Y tế.

Khi đã bị cúm: chăm sóc tại nhà và khi nào đi khám

Người bị cúm nên nghỉ ngơi tại nhà, uống đủ nước, ăn thức ăn mềm dễ tiêu, đeo khẩu trang và hạn chế tiếp xúc để tránh lây cho người thân. WHO khuyên người có triệu chứng nên ở nhà khi không khỏe.

Bộ Y tế lưu ý: không tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh hay thuốc kháng virus, mà cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Theo WHO, người thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có triệu chứng nặng cần được bác sĩ đánh giá sớm để điều trị kịp thời.

Hãy đi khám ngay nếu:

  • Khó thở, thở nhanh, đau tức ngực.
  • Sốt cao liên tục không giảm, hoặc sốt trở lại sau khi đã đỡ.
  • Lơ mơ, lú lẫn, mệt lả, không ăn uống được.
  • Triệu chứng nặng dần thay vì đỡ dần, dù ban đầu chỉ nhẹ.
  • Người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao (người cao tuổi, có bệnh nền, phụ nữ mang thai) – nên được bác sĩ thăm khám sớm ngay từ khi có triệu chứng.

Cúm mùa phổ biến nhưng không nên xem nhẹ, nhất là với người lớn tuổi và người có bệnh mạn tính. Tiêm vắc-xin hằng năm, giữ vệ sinh, sống lành mạnh và đi khám đúng lúc là “lá chắn” giúp cả gia đình vượt qua mùa lạnh an toàn.

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.

Nguồn tham khảo:

  1. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec – Khuyến cáo phòng bệnh cúm mùa của Bộ Y tế
  2. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) – Influenza (seasonal)